is het beide puzzelen
rijtjes vormen
schuiven bijleggen
niet verder kunnen wachten
wegvegen opnieuw beginnen

met je vinger tegen je lip aanleunen
paadjes in je hoofd volgen aan elkaar knopen
stiekem hopen dat iemand alles voor je in de goede volgorde legt

niet meer weten waar je aan begonnen bent
niet kan stoppen even weg moet
op de wc of in een pot pindakaas het antwoord tevoorschijn schiet
je wel kan juichen dus dat ook maar doet

het in een keer precies past
of heel lang niet en dan ineens
alles op tafel overhoop jij erboven de baas

je achter je ogen de joker kwijtspeelt
terwijl niemand gaat zeggen dat het jouw beurt is
de tafel leeg iedereen slaapt

Rummikub is eigenlijk dichten
oke niet en toch.

Ter gelegendheid van het Rummicup evenement in de Grote Kerk, 25 november 2023

Het bericht Rummikub is eigenlijk dichten verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Wij vrouwen zijn precies
zo sterk als dat we zijn.

Laat ik dit herhalen: wij
vrouwen zijn zo sterk als
onze grootmoeders waren,
als onze dochters zullen zijn,
precies zo sterk zijn wij

en toch wordt er gedacht
dat wij niet sterk genoeg zijn en
wij voorzichtig moeten zijn

want ondanks dat de meeste mannen slechts onwetend,
onhandig, onzeker, onpartijdig, zelfs begripvol zijn,
is een onzichtbaar aantal levensgevaarlijk.

Laten we zeggen dat onverdiende macht
van mannen niemand bang mag maken.

Laten we beginnen te zeggen dat wij sterk zijn.

Laten wij dit herhalen
tot alle mannen
precies zo sterk zijn.

Ter gelegenheid van Orange The World Wageningen 2023. Orange The World is de
wereldwijde campagne tegen geweld tegen vrouwen en meisjes, van 25 november tot 10
december.

Het bericht Precies zo sterk verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Ik weet me niet te verhouden
tot mensen die missen, tot moeders
die moedig zijn, en bang.
Ik ben niet thuis in vluchten,
ik weet niet eens waar ik allemaal niet thuis in ben.

Ik heb het geluk naïef te zijn.
Zo te geloven dat mijn plek altijd is
waar ik kan blijven, dat ik er nooit aan denk.

Ik ben naïef.
Laat mijn kinderen zo naïef,
laat ooit iedereens kinderen minstens
zo naïef oud worden als ik hier praat en herdenk,
maar niets me raakt omdat ik niets herken.

(voorgedragen bij de dodenherdenking op 4 mei in Wageningen)

Het bericht Ik ben naïef verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Ik had me voor een keer wél aan t Woagenings kwartiertje kunnen houden
of me met een uitmaksel kunnen verstoppelen, thuis
tee ingiete en eindelijk tijd nemen de boel te doen.
Dat was de richtse weg geweest.
Maar de richtse weg ben ik zo zat als gespogen spek, da wil je nie wete.

Dus in plek van de richtse weg sta ik hier per ongeluk en umspres in ene.
Mijn accent is zo scheef as un hekke, da hei je goed,
maar vuutje veu vuutje klep ik me mijn weg.

Hoewel ik in het Woagenings voor kwanshuis klep,
Hè zon schik gehad dit te zeggen:
Ik ben gruts dat Wageningen, met de universiteit, het bergpad,
de uiterwaarden, mensen, accenten, gebruiken, idealen
mij hebben gemaakt te denken: Da dors ik nie, dus ik doe het
um doarum. Waarom dan? Um toch!

Ellen van der Kolk

Gedicht geschreven en voorgedragen voor Historische Vereniging Oud Wageningen, bij het Wagenings Dialectenfestival op 23 april in de Junushof.

Het bericht Gruts verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Ik ben nog niet klaarwakker ligt ze in mijn bed
en waarom zou ik wachten tot een begin
begint waarvan ik denk: hier pas ik in.
Ik ben er al langer dan vandaag.

Zo’n dag die aanbreekt in delen
en telkens durft te vragen om volle moed en vergiffenis
voor alles wat ze wel en niet bevat,
alsof ze al wist vannacht: vandaag geen genade
en tot daaraantoe haar medeplichtigheid aan deze dag.

Ik dwing me mezelf over te geven
aan het als vanzelfsprekend aanbrengen van toevalligheden
om haar het idee te geven geen enkel moment origineel te beginnen.

Ik aanvaard haar, of ik doe alsof
zij kent mij niet, zij weet niet hoe ik lieg.
Ik ben hier al zo veel dagen langer dan vandaag.

Ik vraag me af hoe hoog de schemer zal
hangen wanneer ze beseft dat ze afloopt.
Dat zij afloopt en terwijl ze eigenzinnig eigentijds haar bestaan rekt, merkt dat ik blijf.
Ik ben hier toch zeker nog langer dan vandaag.

Ellen van der Kolk

(Dit gedicht heb ik voorgedragen op 26 november 2022, ter gelegenheid van de opening van de tentoonstelling Open over Depressiviteit.)

Het bericht Ze is alleen vandaag verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Waar nog niks groeit of dood is
niks natgeregend, platgelopen, wit
(of paars, als ze überhaupt al kleur weerkaatst) het oppervlakte haalt,
tussen de bomen een schets van een hert verschijnt, nog zonder vacht.
Waar nog niet eindigende paden lopen, een heuvel nog haar daling mist.

Ik bestudeer hoe de plas schrikt bij een druppel, uitdijt om mijn laars.
Wie weet verstopt zich onder mij het stukje leeggelaten bos
waarvandaan dit dagelijks verkleuren trekt,
deze paden, heuvels, bomen, open plekken, herten,
de zon in de ochtend, de harde wind, de zachte,
de plas die leegstaat, de volle, de herfst,
de baasjes met honden, de renners, de specht
zijn geklommen, zich rond mij
waaiende krakende inkijkexemplaren vormen.

Ellen van der Kolk

(Dit gedicht is geschreven voor de expositie in de Casteelse Poort, over de landschappen van Wageningen. De expositie is te zien tot April 2023)

Het bericht Inkijkexemplaar verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

We zitten tegenover elkaar aan de tafel van straat.
Of nou ja, ik lig voor het gemak in het gras
jij staat op de stoep, al lang.

Ik ben niet zomaar aangeschoven
wij ondervinden ongeveer hetzelfde

We zijn beide op te delen in fases met functies,
al dan niet van algemeen belang.
Elke onbekend hoe lang hoezo voor wie
je zo gehaast je vorige verliet.

Ik loop niet zomaar over onze in elkaar gedachte tafel
wij huizen uiteindelijk hetzelfde

Mensen slepen beelden in ons binnen
vingers leggen paadjes aan op onze muren.
Maar niemand, niemand krijgt de poorten uit onze kelders
wij weten wat onze bodems zijn.

Ik ben niet zomaar aangeschoven
jij verandert al sinds zoveel eeuwen eerder

Hoe weet je dat je op de plek bent
waar je blijft hoe blijf je staan als alles om je heen verdwijnt en
zeg me als het één ding zijn mag
hoe om te gaan met dat onophoudelijk veranderen,
of het ooit nog went.

Ellen van der Kolk

(ter gelegenheid van de opening van de Open Monumenten Dag Wageningen, 10 september 2022)

Het bericht Aan de tafel van straat verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Als ik kon schreeuwen, schreeuwde ik mijn leegte plat
als ik kon dansen, danste ik mijn regels krom
als ik kon schrijven, schreef ik mij vol.

Ik ben naakt zo zonder vormen
geen lijnen omlijnen mijn geraamte
men weet nog net dat ik besta maar
me willen bekijken is teveel gevraagd.

Zie dan toch mijn leegte aan als een kans
kleed mij met verhalen, laat mijn wezen spreken
zodat deze hopeloze naaktheid
maar voor even was en schrijf!

Je kietelt me met cirkels tegen strepen
beweegt je hand naar en van mijn vel want
van veraf zie je welke lijnen nog niet lopen
hoe je de balans behoud.

Steeds sneller volgen letters woorden
maken mijn gewaad.
En schrijf verder, alsjeblieft
in elke verte staan nog zoveel leegtes klaar.

Ellen van der Kolk

(ter gelegenheid van festival ‘Aan hoger wal’ bij de haven, 9 juli 2022)

Het bericht Gezocht: een schrijver verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Wanneer de klink (met deur en al) de gevel ontglipt,
Waterloo’ tegen jurkjes waait en twee euro een mok filterkoffie kruist,
loopt de tijd een moment uit evenwicht.

Ellen van der Kolk

Het bericht Hoogstraat 97 verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Laten we varkens uit slachthuizen redden,
windmolens in onze achtertuinen zetten,
rotondes bezetten met fietsen.
Pleinen volkrijten met cijfers, krijsen
tot oren scheef zitten, zeeën plastic uit parken vissen.

De moed is naar ons hoofd gestegen.
We gaan niet langer anders dan overdreven
doen of zoeken naar een middenweg.
Later zit ons op de hielen, hijgt in onze nek.
Straks struikelen, verzuipen onze kinderen
en wij die dat al wisten.

Ter gelegenheid van de fietsactie georganiseerd door Klimaatcoalitie Wageningen op 29 oktober, om mensen op te roepen naar de klimaatmars in Amsterdam te gaan 6 november
Ellen van der Kolk

Het bericht Klimaatmars verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Onder de bodem van mijn hoofd
blijkt nog een laag vol vragen.
Geen idee op welke verdieping
in mijn hersens ik nu denk
maar ik ben op mijn plek hier.

In deze scheve gebouwen zit niemand
opgevouwen. Is het dringen
voor de poorten van verstand en medeleven.
Wij weten dondersgoed dat straks niet wacht.

Bergschoenen, met witte neuzen, groene
voeten voegen zich als rennend personeel
onder bijbehorend hoofd en de hoofden lopen
op hun beurt te zwoegen, zoeken, vinden dan elkaar.
Beginnen aan een diepere verdieping.
Wij zijn nog lang niet klaar.

Ter gelegenheid van de WUR Wageningen Experience Day, 2 oktober 2021
Ellen van der Kolk

Het bericht In het diepe verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

او دختر صحبت میکند مثل اینکه او از اینده امده باشد

Ik antwoord achterstevoren met de vraag:

من جواب دادم به شکل دیگری همرا ه با سوالی:

Hoeveel hoop zit er in morgen?

چقدر امید وآرزواست برفردا؟

Ik lees het antwoord terug:

من میخوانم جواب را دوباره:

Welke plannen heeft vandaag?

کدام بلا نها دارید امرو ز؟

Ellen van der Kolk & Mahsa Jahish, vertaald in het Farsi door Mirwais Jahish,
ter gelegenheid van de open dag van ‘De kleine wereld’ 18 september 2021

Het bericht Ze schrijft alsof ze uit de toekomst komt verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Wij lijken op elkaar, maar
schreeuwen dat jullie doen als het moet
en wijzen (want dat werkt nou eenmaal best wel goed)
blijven bonzen schoppen durven vragen
beetje bazen verbazen gemeenteraden
pesten zeggen dat hopen en proberen
niet genoeg meer is, dat zal ze leren.

Er moeten bomen in de klas, gras op het plein
er passen makkelijk een stuk of wat konijnen naast de kapstok,
varkens in de modder onderaan de schommels
in de pauze zelfgemolken melk van de schoolkoe uit het speelgoedschuurtje.

Kletsende pakken vallen (heel verstandig) stil
niks keurig knikken, jullie weten hoe het werkt

Ik lijk wel, maar blijf jaloers op jullie lef.

Ter gelegenheid van de installatie van de kinderburgemeesters Seppe en Kathy, 8 september 2021

Ellen van der Kolk

Het bericht Lef verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Het doek krijgt alle ogen
paradeert met kleuren
alsof het lichaamseigen veren zijn
die hij uitslaat voor bekijks.

Zoek toch, kijk ons aan alsjeblieft
groet, of zwaai waar mogelijk ook even
en waag het niet
het doek tot daar aan toe
maar waag het niet ons te vergeten.

Ter gelegenheid van Montmartre aan de Rijn, 21 augustus 2021

Ellen van der Kolk

Het bericht Jaloers verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Het hoopt het hoofd het hoopt niet eens
het denkt nog net genoeg: blijf gaan

Ze voelen de benen ze moeten zo meteen
nee nu nog even meer dan goed is geven

Het stroomt het zweet het zout het plakt
het prikt het maakt de schakels glad

Het stuurt het stuur het houdt de renner
wel gebogen maar ik buig niet

Het ligt de weg het ligt het ligt er maar te liggen
strekt zich uit alsof het uitstelt mij te missen

Het wiel het achterste het volgt het voorste
tot de trappers scheel zien zo dichtbij

De finishlijn

Het grijnst het goud het grijpt de hand het
hangt de hals het lacht het weet ik leef ik blijf.

ter gelegenheid van de huldiging van Annemiek van Vleuten, 5 augustus 2021

Het bericht Het lukt verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Misschien ben ik zo gewoon, apart
want wie ben ik die beter weet dan wie mij ziet
hier in een laadbak.

Ik heb dagen amper geslapen
van het besef dat ik hier sta, jij daar
wat een macht die ik mag gebruiken.

Voor een net te lange stilte
waardoor jij niet weet of je moet klappen of toch wachten
omdat ik weer mijn tekst vergat.

En dat is nog niet alles, kijk
de macht is wederzijds
of je luistert, afdwaalt naar mijn kleren, schoenen van de buurvrouw
bepaal jij
dat je zelfs al wacht tot je eindelijk mag
want hier kwam je toch niet voor
sorry dan daarvoor.

Laten we in elk geval afspreken
dat ik mijn denken deel
in ruil voor jouw vertrouwen in de stilte
tussen de zinnen begint
het verhaal pas echt.

bij de voordracht op de Dodge in het centrum van Wageningen, mijn eerste optreden als stadsdichter, 10 juli 2021

Ellen van der Kolk

Het bericht Hier ben ik dan, hallo verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

In elk geluid vond ik haar stem: haar draaiorgel,
de ganzen, haar stille tocht, haar carnaval, haar
zwijgen na het festival, haar ademen in ieder huis.
Maar wat ik hoorde was mijn thuis, haar stem
in die van mij.

Ik hoef haar wezen niet te lezen in de rimpels
op haar gracht, haar vacht is niet de mijne
ook al dook ik daarin weg en ook al rook ik
hoe ze ruikt: haar bakkers en haar blow-hoekjes,
haar bloemen naar het jaargetij. Maar zo ruikt ze
niet voor iedereen, zo ruikt ze dus voor mij.

Ik hoef haar niet te dragen als het huisje
op mijn rug, haar niet te zingen als refrein, ik
hoef haar niet te zijn om wel van haar te
kunnen houden. De mooiste vorm van
een vaarwel, is dit besef: ze redt zich wel.

Laat een ander haar nu horen, laat een ander
haar nu leven, haar kersverse gezichten geven,
haar zien in dat wat ik vergat, maar laat haar bovenal
zijn wie ze is: de aller- allermooiste stad.

Ivanka de Ruijter

Het bericht Van een stadsdichter  verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Het was geen domme actie
of nou ja, geen bewuste denk ik toch
ineens hoorde ik het waaien en kraken
(als een gek, niet gek dus dat ik wakker werd)
en voelde mijn voeten en armen tussen de latten haken
gelukkig redelijk stevig want het gaat hoog hoor
hoger dan de mist ligt hang ik in de bovenste helft
heb geen hoogtevrees, valt dat weer mee.

Ik draag nooit pyjama’s, krijg daar nachtmerries van
Heb spijt nu want het is koud zo en straks zien ze me en dat zou fijn zijn natuurlijk
maar mijn ondergoed. Nou goed, beter dan naakt dat is waar.

Hoor nu ook het zuchten, zeker moe gedraaid
vind het eerst nog schattig, daarna vooral verontrustend
het zuchten wordt kuchen wordt lachen wordt ‘Hallo jij ook hier.’
Hè wie praat daar?

Twee wieken lager (nee hoger, ik weet niet)
heeft een blijkbaar al ervaren molenaar een binnenpretje
ik wil al beginnen met vragen (wat er grappig is onder andere)
maar het lachen wordt met de ronde harder
kom er met geen woord bovenuit
vandaar dat ik maar wat onhandig luister.
‘Gieren tot je erbij neervalt, wat dacht je dan waarom je hier hangt?’

Voel me een domme koe dat ik niet wist wat of hoe
de molen ‘s nachts, klinkt raar nu maar dan slaap ik
in een bed onder een dak boven een trap
draai dan wel, maar zoals dat dacht ik moet, horizontaal.

Mijn mede-molenaar snurkt zacht
durf eindelijk dus gier tot de zon ons ziet
val uitgemaald in slaap.

ter gelegenheid van de stadsdichtersverkiezing, 30 juni 2021

Het bericht En ineens hang ik erin verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.

Ik liep als het ware uit mijn kamer
via de trappen, donkere straten
naar de lege dijk
wilde terug om sokken te halen
want ik kreeg het koud
het bizarre was dat dat niet ging
het ging gewoonweg niet

Mijn benen zweefden daarentegen
met mijn schouders halverwege mijn middel
en mijn vingers langs mijn kuiten
de uiterwaarden in
het werd een vreemde, vreemde nacht

Er waren paarden, een stuk of zeven, acht
hinnikende paarden dreven in de drek
ze keken, terwijl ik traag dichterbij kwam,
alsof ik ze kon redden. Het gekke was dat ik
daar alleen maar een soort van doelloos hing
(achteraf volkomen logisch, want ik sliep
maar goed, dat wist ik toen nog niet)

Ineens was er een vrouw
in rode overall en met felgroene ogen
ze trok aan een ketting stuk voor stuk
de complete kudde op het droge
ja, zo ging het die nacht
zo ging het ongeveer precies
dat ik dat nog weet, niet te geloven gewoon.

Ik herkende die volgende dag
de felgroene ogen op het plein bij de kerk
ze bleken van de nieuwe burgermeester
tot zo ver niks geks toch, zou je zeggen
maar dan

Ik had het niet meer toen ik zag
dat de drek nog kleefde aan de ketting om haar hals
verzoop zowat in troebele gedachten
en ik weet het niet meer maar
het was een prachtige, prachtige nacht.

ter gelegenheid van de stadsdichtersverkiezing, 30 juni 2021

Het bericht Ik weet het nog gewoon verscheen eerst op Cultuur in Wageningen.