Repareer uw jas

Als onze stad een jas zou zijn
zoals een dichter ooit beweerde
wie zou er dan te koop mee lopen
welke dames welke heren
droegen dan dit kledingstuk
alsof ze hem zelf hadden gemaakt

Wie zou er dan zijn warmte voelen
wie zou er zonder naakt
en koud door ’t leven gaan
omdat de jas hem bijstand biedt
wie zou die jas dan wassen
wie onderhield hem en wie niet

Als onze stad een jas zou zijn
zoals een dichter ooit beweerde
en als iedereen te druk zou zijn
om die jas te repareren
hoe lang zou hij nog warmhouden
als niemand er iets aan deed

En als we dan geen geld hadden
wie zou dan onze kreten
nog werkelijk willen aanhoren
op wie konden we vertrouwen
zou niet iedereen dan zeggen
had uw jas toch onderhouden

Martijn Adelmund, stadsdichter van Wageningen

Ter gelegenheid van de eerste bijeenkomst voor het traject Samen Wageningen, november 2015

Welkom thuis

Welkom
geef de deuren een klopje
de klinken een hand fluister
in de lang verlaten gang: welkom
alles zelfs het voorbijgaan
ging voorbij
we zijn weer thuis.

Wat te gebeuren stond gebeurde
een keur aan volk trok hier langs
kinderen in uw ogen
in de kleuren van de
regenboog.

De dichter had gelijk
het huis van een oudere
heeft veel kamers
zet ze open het is tijd
want thuis is toch weer thuis.

Thuis is thuis in alle talen
zelfs in die van u
woorden ja ook deze
doen er echt niet toe
dit is geen plek
maar een gevoel
Thuis.

Door stadsdichter Martijn Adelmund, geschreven ter gelegenheid van de opening van het initiatief Thuis, de huiskamer van Wageningen, op de plek van ouderencentrum De Wielewaag, 3 oktober 2015. Het gedicht verwijst naar de woorden die stadsdichter Laurens van der Zee eerder schreef bij het sluiten van het centrum in 2014: http://www.cultuurinwageningen.nl/vaarwel-huis-welkom-huizen

Bij het herdenkingsraam 1940-1945

Ter gelegenheid van Open Monumentendag 2015, thema: ‘Kunst en Ambacht’
wo2mbevrijdingsraam
Mag ik u
misschien iets vragen
deel met mij uw hartebloed
ach wilt u alstublieft
voor het straks verleden is
en dat glas daar in de kerk
niemand meer iets zegt
het staat vast in een
boekje keurig uitgeschreven
en dat raam natuurlijk spreekt
voor zich maar toch
wil ik beraden

Uw hartebloed ik wil het weten
die man daar in die ketenen
een spoor van graven laat hij na
aan zijn voeten branden steden
is die man wel echt bevrijd
ik zie het leed op zijn gezicht
hij kijkt niet naar de feniks
die hij met zijn voet vertrapt
als een spook een kracht
van de natuur
zo kijkt hij de wereld uit
langs rijen gillend prikkeldraad
en aasvogels die prooien op
de davidster

U vindt me toch niet onbeleefd
als ik dat raam die scherven
glas bijeengeplakt als
pijn gezet in gitzwart lood
even op de foto zet
en u vertelt daar dan
wat bij dat ik opschrijf zodat
een ieder het kan lezen

U zegt die kerken bovenaan
die zijn verwoest en
later weer herbouwd
als pijpen van een orgel
zuchten zij het lied van
hemels Bethlehem
dat lied zou vrolijk moeten
zijn als witte duif en regenboog
maar toch krijg ik die indruk niet
zouden het die kruizen zijn
het zijn er simpelweg te veel
ik kan het haast niet vatten
daarom vraag ik u beleefd
of u uw hartebloed met mij
wilt delen

Het viel me nog niet op
maar u lijkt wat op die man
u heeft dezelfde oogopslag
zeker nu ik vragen stel
vocht u bij de Grebbeberg
bent u met die aken heen
en weer vervoerd heeft
u net als op dat raam
parachutes neer zien dalen

Of was u meer een man van
avonturen Soerabaja
Indië de brug over de Kwai
het doet vast pijn om te
vertellen maar voor mij
zijn het verhalen daarom
zeg ik deel met mij uw
hartebloed laat me toch
die splinters zien waar
dit raam uit is gemaakt

Niet om u te kwellen maar
ik wil gewoon begrijpen
dit raam ademt een ongemak
hoe langer ik het zie

Martijn Adelmund
Stadsdichter van Wageningen

Gedichten stadsdichter gebundeld

Laurens van der Zee werd in januari 2012 gekozen tot eerste stadsdichter van Wageningen. Zijn gedichten uit de jaren 2012 tot 2015 zijn verzameld in een boekje dat vrijdag 17 juli om 20.00 uur wordt gepresenteerd bij boekhandel Kniphorst, Hoogstraat 49 in Wageningen. De titel is ‘Stadsdichter enzovoort – drie jaar schrijven in Wageningen’. Het boekje bevat tevens een selectie uit andere teksten die Van der Zee in die periode heeft geschreven.
Het omslag van het boekje is handgedrukt bij de ambachtelijke Wageningse drukkerij Houtpers. Burgemeester Van Rumund zal het eerste exemplaar in ontvangst nemen.

Het boekje telt 127 pagina’s, is in beperkte oplage gedrukt en kost 10 euro.

2e Divisie

2e Divisie_Adelmund FBHet is vandaag geen mooie dag.
De grasmat ligt er prachtig bij. We zijn hier nu bijeengekomen voor de klassieker FC Wageningen tegen SV Veendam. Het stadion is volgepakt, men staat zelfs op de trappen, overwoekerd als ze zijn door mos en plantjes hier en daar. Er staat nulnul op het scorebord en de geur van vette worst is lang vervlogen.

De spelers blijven thuis vandaag.

Ze hebben vaak een andere baan en als ze toch nog voetballen dan is dat bij een andere club, eentje die bestaat, want dat is toch wel handiger.
De hooligans spreken er schande van.
Ik had graag met geen fles, iemand op het hoofd geslagen, ja het is wel van een club die niet bestaat maar dat hindert niet. Het gaat om de gedachte. Nee vandaag is écht geen mooie dag in voetballand.

Ter gelegenheid van het aflassen van de tweede speeldag van de 2e Divisie, op 10 juni 2014.

De dromers

English version: The Dreamers »


Het schittert in de uiterwaard
het waait langs de rivier.
Vada ligt verlaten
klagend, want kapotgeschoten
haar bewoners zijn met boten
elders heen gegaan
waar staal en bloed en heldenmoed
slechts dromen zijn in duisternis
waar gras groeit in de Gerdesstraat
en vogels fluiten op het plein.
Vrijheid is opnieuw beginnen
je gaat naar huis
je pakt je spullen
begint vooraan

gelijk het water komt
en meestal ook weer gaat.

Zo is in deze lege stad
droom en daad bij woord gevoegd
gezwoegd een mensenleven lang
tot uitgeteld met plastic knieën
en pinnen in hun heup
niet de stad maar zij van binnen
leeg zijn, uitgedoofd

Nu liggen kransen op het plein
alsof de vrijheid overleden is
er is bier
een popconcert
er is verdomme zelfs een dichter.
En de vogels zingen echt niet meer
vooral niet in de Gerdesstraat

waar beginnen vaak geen optie is
en ouderdom regeert.
De dromers van toen
vertrekken voor de laatste keer
met de boot naar nimmermeer
en nemen zorgen met zich mee.
en we feesten, en we praten

en de wind waait op het plein.

(Martijn Adelmund, 2015)

Geschreven ter ere van 70 jaar bevrijding in opdracht van Comité 4/5 mei Wageningen, opgedragen aan de ouderen, voorgedragen op het marktplein, tijdens het Bevrijdingsfestival.

The Dreamers

Floodplains glisten
wind blows along the riverbank

Poor Vada is abandoned
beaten, shot to pieces
its inhabitants departed
by boat to somewhere else
where gore and grit and fearlessness
are but dreams in the dark
where the grass grows in the Gerdesstraat
and birds sing on the square.

Freedom means starting over
you go home
pack your bags
begin again
like the water that rises
and recedes.

And so dreams and stubborn facts
are put to words in this old town
a lifetime of toil and strife
until written off with plastic knees
and hearts that beat with pacemakers
it’s not the city but they
who are empty inside.

Now there are wreaths on the square
as though freedom were mourned
there is beer
a pop concert and
even a bloody poet.

And the birds are awfully quiet
especially in the Gerdesstraat
where starting out is not an option
and old age Proliferates

Yesterday’s dreamers
set sail for distant shores
taking their cares with them
on the boat to nevermore.

and we party, and we chat
and wind blows over the square.

(Martijn Adelmund, 2015)

In honour of the 70th anniversary of liberation, dedicated to the elderly, performed on the market square during the Liberation Day celebrations. Translation: Michele Hutchinson

Doe geen kwaad (Primum non nocere)*

Wij stad van vrijheid
waar de Wereld staat
en 160 volken vreedzaam wonen
wij zeggen doe geen kwaad

Leg het bitter van u af, door crisis
angst en haat
laat het spel toch aan de kinderen
onthoud het doe geen kwaad

Het is de oudste van alle wetten
die wordt van kracht als alles faalt
de rest is immers bijzaak
wij zeggen doe geen kwaad

Stop die slapeloze nachten
wij geloven al te graag
in een vorm van gerechtigheid
daarom zeg ik doe geen kwaad

(Martijn Adelmund, stadsdichter, 11 maart 2015)

*Ten geleide:
Doe geen kwaad of, Primum non nocere, is een spreuk die centraal stond in ethisch handelen sinds de vijfde eeuw voor Christus. Het is een onderdeel van de bekende eed van Hippocrates. Dit gedicht werd voorgedragen door de burgemeester van Wageningen op 11 maart 2015, tijdens de manifestatie tegen slapeloze nachten, voor een Eerlijk Kinderpardon.